Her Sokakta Bir Kuaför, Peki Mesleğin Geleceği Nerede?

Mesleki yeterlilik, işletme yoğunluğu ve meslek odalarının hesap verebilirliği üzerine KBG Gündem özel değerlendirmesi.

Bir meslek düşünün: Yıllarınızı veriyorsunuz, birkaç ayda rakibiniz çıkıyor

Bir kuaför yıllarca çıraklık yapıyor. Kesim, renklendirme, kimyasal işlemler, müşteri ilişkileri ve meslek etiğini öğreniyor. Birikimini ortaya koyup iş yeri açıyor, personel yetiştiriyor, vergi ödüyor. Sonra aynı sokakta, aynı caddede, hatta aynı alışveriş merkezinde art arda yeni işletmeler açılıyor.

Yeni girişimler tek başına sorun değildir. Sorun, işletme sayısı artarken nitelikli hizmetin, mesleki sorumluluğun ve sürdürülebilir kazancın aynı ölçüde gelişip gelişmediğidir. Daha fazla tabela, mutlaka daha güçlü bir sektör demek değildir.

Gerçek ustalık, yalnızca bir belge midir?

Mesleki yeterlilik şartları zaten mevcut. Ancak bir belgenin dosyada bulunmasıyla o belge sahibinin iş yerinde gerçekten sorumluluk üstlenmesi aynı şey değildir. Belge kiralama iddiaları ciddiyetle araştırılmalı; mesleki sorumluluğun fiilen yerine getirilip getirilmediği yetkili kurumlarca denetlenmelidir.

Kısa süreli eğitimler uygulamalı meslek deneyiminin yerine geçirilmemelidir. Yeni standartlar, belgelendirilebilir çalışma deneyimini, uygulamalı beceri sınavını, hijyen ve kimyasal güvenliği kapsamalıdır. Mevcut haklar korunarak adil bir geçiş süreci tasarlanmalıdır.

Eczacılık örneğinde olduğu gibi, sermaye sahibi olmakla mesleki uygulama yetkisine sahip olmak birbirinden ayrılabilir. Meslekler hukuken aynı değildir; ancak kuaförlükte de teknik uygulama yetkisi ve işletme sahipliğinin sınırları daha açık belirlenmelidir.

Aynı caddeye kaç işletme sığar?

Kontrolsüz yoğunluk fiyat baskısı, yüksek kira, personel rekabeti ve işletme kapanışları riskini büyütebilir. Bunun çözümü, mevcut işletmeleri korumak için yeni rakiplere keyfî yasak koymak değildir.

Belediyeler, meslek odaları ve ilgili kurumlar mahalle bazında işletme sayısı, açılış-kapanış, nüfus, istihdam ve talep göstergelerini yayımlayan bir Sektörel İşletme Yoğunluğu ve Sürdürülebilirlik İzleme Sistemi kurmalıdır. Bu veriler yeni girişimcilere yatırım öncesi yol göstermeli; tek başına ruhsat reddi gerekçesi yapılmamalıdır.

Meslek odaları: Esnafı temsil mi ediyorlar, mevcut düzeni mi sürdürüyorlar?

Bir meslek odasının başarısı kaç üyesi olduğuyla, kaç toplantı yaptığıyla, kaç protokol fotoğrafı paylaştığıyla veya seçimlerde kaç oy aldığıyla ölçülemez. Başarı, temsil ettiği esnafın hayatında neyi değiştirdiğiyle ölçülür.

Esnaf aidatını ödüyor. Peki karşılığında ne alıyor?

Kaç oda son beş yılda açılan ve kapanan işletmelerin raporunu yayımladı? Kaçı belge kiralama iddialarını somut dosyalarla yetkili kurumlara taşıdı? Kaçı üyelerinin ekonomik sorunlarını ölçtü? Kaç oda başkanı seçim vaatlerinin hangilerini yerine getirdiğini açıkça anlattı?

Bu sorulara somut cevap verilemiyorsa ciddi bir temsil ve hesap verebilirlik sorunu vardır.

### Aidat toplamak kolay, esnafın hakkını savunmak zor

Meslek odalarının görevi yalnızca aidat toplamak, tarife duyurmak veya seçim dönemlerinde esnafı ziyaret etmek olmamalıdır. Esnafın ihtiyacı makam koltuğunda oturan bir temsilci değil; sorunların üzerine giden, çözüm üreten ve yaptığı işin hesabını veren yönetimdir.

Bir oda yönetimi yıllarca aynı sorunları anlatıyor ama ölçülebilir bir sonuç ortaya koyamıyorsa şu soru kaçınılmazdır: Bu yönetim gerçekten çözüm için mi çalışıyor, yoksa yalnızca görev süresini mi tamamlıyor?

### Oda başkanlığı bir unvan değil, sorumluluktur

Üyeler, odanın gelirlerinin hangi faaliyetlere harcandığını, kaç eğitim düzenlendiğini, hangi resmî girişimlerin yapıldığını, usulsüzlük ihbarlarının nasıl takip edildiğini ve seçim vaatlerinin ne kadarının gerçekleştiğini bilmelidir.

Bir toplantı yapmak başarı değildir. Bir talebi iletmek çözüm değildir. Bir basın açıklaması yayımlamak kazanım değildir. Gerçek başarı, esnafın çalışma hayatında ölçülebilir iyileşme sağlamaktır.

Odalar tek başına ruhsat iptal edemez veya işletme kapatamaz. Ancak sorunları belgelemek, yetkili makamlara iletmek, mevzuat değişikliği istemek ve sonucu takip etmek için harekete geçebilir.

Esnaf aidatını bir gün geciktirdiğinde hesabı soruluyorsa, oda yönetiminden de beş yılın hesabı sorulabilmelidir.

KBG Gündem'den açık çağrı

Türkiye'deki berber, kuaför ve güzellik alanındaki meslek odalarına çağrımızdır: Son beş yılda mesleğiniz için ne yaptığınızı açıklayın. Ziyaretleri ve toplantıları değil; elde edilen sonuçları, çözülemeyen sorunları ve gelecek yılın hedeflerini de paylaşın.

Oda yönetimleri esnafın üzerinde değil, esnafa karşı sorumludur.

12 aylık çözüm yol haritası

İlk 3 ay: İlçe bazında işletme envanteri hazırlansın; açılış ve kapanışlar izlensin; anonim esnaf anketleri yapılsın.

3–6 ay: Belediyeler ve ilgili kurumlarla mevzuata uygun belge, ruhsat ve fiilî çalışma denetimi için iş birliği kurulsun. Usulsüzlük iddiaları somut delillerle incelensin.

6–9 ay: MEB, MYK ve sektör temsilcileri uygulamalı eğitim, çalışma deneyimi ve beceri sınavı standartlarını değerlendirsin.

9–12 ay: Seçilen ilçelerde işletme yoğunluğu raporları, yatırım öncesi bilgilendirme ve mesleki eğitim pilotları uygulansın; sonuçlar kamuoyuyla paylaşılsın.

Son söz

Biz kimsenin mesleğe giriş hakkının keyfî biçimde engellenmesini istemiyoruz. Ama mesleki yetkinliğin de göstermelik bir formaliteye dönüşmesini kabul etmemeliyiz.

Bir mesleğin geleceği, açılan tabela sayısıyla değil; yetiştirdiği ustalarla, yaşatabildiği işletmelerle ve kazandığı güvenle ölçülür.

*KBG Gündem | Sektörel değerlendirme ve çözüm önerileri*